گفتگو با فرهاد حسن زاده،نویسنده و داستان نویس آبادانی

صاحب این عکس،قیافه اش به هر چیزی می خورد الا طنز نویسی!!!۵ سال دیگر که بگذرد نیم قرن تمام از عمرش گذشته است،و تازه سالهای زندگیش کمی به تعداد کتابهایش نزدیک  می شود،هر
چند که تا آن موقع حتماً شمارهء عناوین نوشته هایش به اندازهء تعداد سالهای یک قرن
خواهد رسید،خودش می گوید که بچهء خاک پاک آبادان است و شاهدش هم این است که قلیه
ماهی و ماهی صبور را خیلی دوست دارد،توی شناسنامه اش هم همهء این چیزها ثبت شده،
ولی هر چه گشتیم در تمام آبادان نه یک مدرسه و حتی یک مهد کودک هم به نام او پیدا
نکردیم و نامش را بر هیچکدام از خیابانها و میادین شهر ندیدیم،پلاکهای سر کوچه پس
کوچه های شهر نیز هیچکدام نام فرهاد حسن زاده را به یاد نمی آورند، موضوعی
که در بسیاری از شهرها و شهرستانهای کشور ما عادی شده و کوچه خیابانهای خودشان را
به نام هنرمندان و مشاهیرشان زینت می بخشند.

اینک ما برای آشنایی بیشتر همشهریان گرامی به سراغ این همشهری دیگرمان آمده ایم تا با او گپ
و گفتگویی داشته باشیم.آنچه از نظرتان خواهد گذشت،حاصل گفتگویی است صمیمانه ما بین
من و فرهاد عزیز:

۱-خودتان را برای بازدیدکنندگان این پایگاه اینترنتی بطور کامل معرفی کنید. 
فرهاد حسن‌زاده هستم.
متولد فروردين ۱۳۴۱ در آبادان،پشت بازار کویتی ها جایی که در آنروزها به لین دوغه
مشهور بود،اولین مدرسه ای هم که در آبادان رفتم، مدرسهء مهرگان بود. در حال حاضر هم
ساكن تهرانم و در هفته نامه دوچرخه (ضميمه نوجوان روزنامه همشهري) مسئول صفحه‌هاي
ادبيات و طنز هستم. بيش از بيست سال است كه به شكل حرفه‌اي براي كودكان و نوجوانان
مي‌نويسم و از اعضاي هيئت موسس انجمن نويسندگان كودك و نوجوان و هم اكنون هم نايب
رئيس اين انجمن هستم. از من تا به حال بيش از ۵۰ كتاب چاپ شده و چندتايي هم زير چاپ
دارم. به جز كودك و نوجوان براي بزرگسالان هم رمان‌هايي نوشته و در دست نوشتن دارم.

۲-ضمن خوشحالی از اینکه عرض کنم به حضور شما که بنده هم متولد فروردین ماه هستم و در همون لین دوغه به دنیا اومدم،..چطور شد که به کار قصه نویسی علاقمند شدی؟

از همان كودكي آدم خيال بافي بودم. هميشه در روياهايم به هرجا كه دوست داشتم
مي‌رفتم و در هر نقشي ظاهر مي‌شدم و براي خودم و بچه‌هاي هم سن و سالم قصه مي‌بافتم.
بعد در دوره‌ي راهنمايي بودم كه عضو كتابخانه‌ء كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان
شدم. آنجا بود كه با كتاب و ادبيات و هنر بيشتر آشنا شدم. يادش به خير «امير
برغشي» مربي تئاترمان بود كه خيلي خوب و دلسوز و خوش فكر بود. اولين نوشته‌‌هايم را او خواند و حسابي تشويقم كرد كه باز هم بنويسم.
در واقع او من را با دنياي ادبيات روز آشنا كرد.

اولين نوشته‌ام نمايشنامه‌اي منظوم به نام «نفرين آهو» بود كه در سطح عمومي براي بچه‌هاي كتابخانه‌ها و مدارس آبادان و خرمشهر به مدت يك هفته به نمايش در آمد. سپس با نوشتن چند متن نمايشي ديگر براي كانون و تلويزيون آبادان كارم را ادامه دادم. جدي ترين كار نمايشي‌ام «آنكه گفت
آري، آنكه گفت نه» بود كه در سالن كتابخانه عمومي شهر اجرا شد.

۳-کی و در چه سالی از زادگاه خودت یعنی آبادان خارج شدی؟
در سال ۵۹ و مدتی پس از آغاز جنگ، چند ماهي در شهر دوام آورديم اما بالاخره همراه خانواده ام به نجف آباد اصفهان مهاجرت كردم. طي سالهاي جنگ از نوشتن به شكل مدام و مستمر باز ماندم که آن هم به دليل محيط نيمه روستايي و محدود نجف آباد، از سويي هم براي امرار معاش خانواده
ناچار شدم به سر كار بروم. آن سالها سالهاي سختي بود. غم غربت هم كه جاي خودش را
دارد. در اين سالها فقط تجربه اندوزي كردم و شعرها و داستان‌هايي نوشتم كه هيچگاه
به دنبال چاپ آنها نبودم.

۴-اصلاً چطور شد که به فکر چاپ و انتشار کتابهایتان افتادید و اولین کتابی که بطور
رسمی نوشتی و چاپ شد کدام کتاب بود؟ 
سال ۱۳۶۶  ازدواج كردم و در سال ۱۳۶۷ ساكن شيراز شدم. شيراز محيط بزرگ و فرهنگي‌اي بود. آنجا كار نمايش را از سر گرفتم و در جلسه‌هاي داستان نويسي شركت كردم و دوباره فعال شدم. بخصوص كه پدر هم شده بودم و قصه هايي براي پسرم (عرفان) تعريف مي‌كردم كه ارزش نوشتن و چاپ كردن
داشت.
اولين نوشته‌ام در اين دوره، قصه‌اي منظوم با عنوان «ماجراي روباه و زنبور» بود كه
در سال ۱۳۶۸ نوشته شد و سال ۱۳۷۰ توسط انتشارات راهگشا در شيراز به چاپ رسيد. در
همان سالها، همكاري ام را با مطبوعات كودك و نوجوان آغاز كردم. بيشتر كارهايم در
كيهان بچه‌ها، سوره نوجوان، سروش كودك، سروش نوجوان و آفتابگردان چاپ مي‌شدند.

در سال ۱۳۷۲ به عشق نوشتن و پيشرفت در اين كار همراه خانواده به تهران هجرت كردم. خيلي
زود و البته با زحمت زياد جايم را در ميان نويسندگان ادبيات كودك و نوجوان باز كردم و به عنوان نويسنده‌اي پر كار و با انگيزه مطرح شدم.

۵-گفتید که تا کنون بیش از ۵۰ عنوان کتاب از شما به چاپ رسیده است، در مورد عناوین و
رتبه هایی هم که این کتابها بدست آورده اند توضیح دهید. 
طي اين سالها نزديك به پانزده جايزه از جشنواره‌هاي كتاب به كارهايم تعلق گرفته كه البته كارم را سخت‌تر كرده و به نوعي توقع‌ام را از خودم بالا برده است. مهمترين آنها جايزه «جشنواره بزرگ
برگزيدگان ادبيات كودك و نوجوان» بود كه بيست نويسنده برتر بيست سال پس از انقلاب را انتخاب مي‌كرد و من جزو آنها بودم. دو دوره هم كتابهايم، كتاب سال (تشويقي) شد.
چند دوره هم كارهاي مطبوعاتي‌ام برگزيده جشنواره مطبوعات شد.

۶-آقای حسن زاده، در بیشتر آثار شما ریشه های یک طنز خاص به چشم می خورد، طنزی که
در میان نویسندگان کار کودک در کشور ما تقریباً بی نظیر و حداقل کم نظیره.کمتر نویسنده ای رو میتونیم در ایران پیدا کنیم که در ردهء سنی کودک و نوجوان کتاب بنویسه و در نوشته هاش از طنز، اونهم از یک نوع طنز خاص و منحصر به فرد که شاید بشه به اون طنز انتقادی،اجتماعی تلقی کرد استفاده کنه. در این مورد خودتون توضیح بدید.
رفت و آمدم به مجله كيهان بچه‌ها در سال ۷۳ و ديدن جاي خالي صفحه هاي طنز باعث شد كه به سردبير آن يعني آقاي اميرحسين فردي اين نقص را بگويم و او هم پيشنهاد كرد كه خودت بيا و طنز را شروع كن و من هم  تصميم گرفتم شروع كنم. اما چطورش را هنوز نمي‌دانستم. دنبال كاري متفاوت بودم. هرچند در مطبوعات اين گروه سني تا آن موقع كاري جدي و درخور توجه صورت نگرفته بود. با اين حال به فرمهاي متفاوتي به عنوان طنزي دنباله دار فكر كردم. بعد به اين قالب رسيدم: «روزنامه سقفي همشاگردي».
روزنامه سقفي نشان از ماهيتي شيطنت آميز از روزنامه ديواري داشت كه بچه‌هاي سر به هوا و شيطان مدرسه‌اي خيالي هيئت تحريريه‌اش بودند. اين بچه‌ها براي نشريه‌شان قالبهاي مختلفي مثل سرملاقه (به جاي سرمقاله) شعرهاي طنز، شوخي با ضرب المثلها و شكلهاي ديگر را ايجاد كرده بودند.
چاپ اين طنزها  خيلي زود جايش را در دل بچه‌ها باز كرد. به طوري كه اگر يك بار چاپ نمي‌شد نامه‌هاي اعتراض آميز به سويم سرازير مي‌شد. آنجا بود كه حس كردم بچه هاي ما
چقدر تشنه‌اند، تشنه طنز و پاسخي براي اين عطش نمي‌يابند. اين شد كه سه سال متوالي
برايشان نوشتم تا به تجربه‌اي متفاوت در كنار داستان نويسي رسيدم. بعد كم‌كم اين
ژانر را جدي‌تر گرفتم و حالا كه نگاه مي‌كنم مي بينم حدوداً ده تا از كتابهايم طنز
شده‌اند.

۷-زمانی که از آبادان خارج شدید وضعیت هنر و بویژه هنر نویسندگی و قصه نویسی در
آبادان چگونه بود؟ من آن موقع نوجوان بودم و شناخت درستي از وضعيت ادبي شهر
نداشتم. ولي در مجموع جو انقلاب، خيلي ها را به خواندن كتاب ترغيب كرده بود و طبيعي
است كه بعضي ها را هم به راه نوشتن كشانده بود.

۸-وضعیت هنر قصه نویسی در  امروز آبادان را چگونه می بینید (اصولاً اطلاعی دارید از
این هنرمندان و کسی از داستان نویسان امروز آبادان رو میشناسید)؟
متاسفانه هيچ شناختي از هنر داستان نویسی و نیز داستان نويسان معاصر و ساكن آبادان ندارم.

۹-چشم انداز آیندهء هنر در آبادان را چگونه ارزیابی می کنید؟
فكر مي كنم خاك جنوب عنصر خاصي دارد. خاكي كه بهترين و بيشترين نويسندگان را به جامعه معرفي كرده. كساني كه براي خودشان يلي هستند در ادبيات معاصرما. آدمهايي مثل احمد محمود، ابراهيم گلستان، محمد بهارلو، قاضي ربيحاوي، نسيم خاكسار و …
بنابراين اگر استعدادهاي جوان شناسايي شوند و در مسير درستي قرار بگيرند و آموزش ببيند قطعاً از اين معدن الماسهاي درخشاني بيرون خواهد آمد.

۱۰-کار بعدی شما چه خواهد بود؟ 
كاري كه زير چاپ دارم و قرار است نشر افق آن را تا پايان امسال چاپ كند «مهمان مهتاب» نام دارد كه اتفاقاً در باره آبادان و خرمشهر در روزهاي شروع جنگ و مهاجرت مهاجرين جنگي است. يك مجموعه
داستان و يك مجموعه شعر طنز هم دارم كه معلوم نيست كي از زير چاپ بيرون بيايد به علاوه چند كتاب براي كودكان.

۱۱-زمانی که کارهای شما رو می خوندم بطور کاملاً اتفاقی متوجه شدم که داستانهای شما براحتی میتونه دستمایهء کارهای تصویری و تلویزیونی قرار بگیره ، مثلاً همین الان میخوام از شما اجازه بگیرم تا از داستان « لبخندهای کشمشی یک خانوادهء خوشبخت» برای ساخت فیلم بعدی خودم اجازه بگیرم.فکر می کنید علت این مطابقت چی هست و هم اینکه بفرمایید تا بحال از نوشته های شما در برنامه های تلویزیونی و سینمایی استفاده شده یاخیر؟
تعريف از خود نباشد كارهاي من بيشتر تصويري است.یعنی سعي مي‌كنم به خواننده تصويرهاي واقعي بدهم تا صحنه‌هاي داستان را جلوي چشمش ببيند. در باره قسمت دوم سئوالتان بايد بگويم كه
گمانم سال ۷۵ بود كه يكي از كارگردانهاي خرمشهري (آقاي شليليان) براي گروه كودك شبكه يك سريالي ساخت با نام«گنج و مه» كه بر اساس رمان «ماشو در مه» من ساخته شد. سال پيش هم با آقاي محمدعلي طالبي كارگردان تواناي سينما و تلويزيون نشستيم و يك سريال و يك فیلم سينمايي بر اساس رمان مهمان مهتاب نوشتيم كه فعلا براي توليد مشكلاتي برايش پيش آمده است. قرار است بر اساس كتاب «نمكي و مار عينكي» هم يك سينمايي انيميشن توسط شركت صبا ساخته شود كه فيلمنامه‌اش را (البته براي سريال) خودم نوشتم(ببینید این همشهری زرنگ من،چه جوری از دادن مجوز برای استفاده از داستانش به عنوان فیلمنامه به بنده در رفت!!!).

۱۲-در پایان ضمن تشکر از جنابعالی برای شرکت در این مصاحبه،میخوام که یک آرزو بکنید.
آرزوي من فردي و شخصي نيست. من ايران را خيلي دوست دارم و دلم مي‌خواهد ايران آن اقتدار و صلابتي كه فقط تو كتابهاي تاريخ از آن نام برده شده امروز هم شاهدش باشيم. دوست دارم مردم
كشورمان مردمي شاد و سرزنده و پويا باشند. گفتي يك آرزو اما بگذار دومي‌اش را هم بگويم. دلم مي‌خواهد برمي‌گشتم به آبادانِ قبل از جنگ و اين مسير بيست و چند ساله را طور ديگري زندگي مي‌كردم. آرزوي محالي است مگر نه؟…..

با تشکر از جناب آقای حسن زادهء عزیز بخاطر اینکه وقتشان را در اختیار ما گذاشتند،برای
ایشان و همهء بازدید کنندگان گرامی این پایگاه مجازی،آرزوی بهروزی کرده و آرزو میکنم تا روزی دوباره،همهء آبادانی های عزیز هر کجا که هستند،گرد هم جمع شویم تا شاید
در کنار هم سریعتر بتوانیم شهرمان را آباد کرده و برای نسل بعد، شهری در خور نام باقی بگذاریم،…و نیز از خداوند می خواهم تا این توفیق را یافته تا مانند بسیاری از شهرهای ایران زمین که نخبگان خویش را می شناسند و مشاهیرشان را ارج می نهند،ما نیز بتوانیم هنرمندان و فرهیختگان خویش را شناخته و قدر بدانیم….