در سال 1912 میلادی که پالایشگاه آبادان بطور رسمی افتتاح و شروع به کار نمود، نبود و کمبود نیروهای تخصصی کاملاً مشهود بود.یکی از مهندسین اولیهء سازندهء این پالایشگاه در نامه ای که به مستشار بریتانیای کبیر در تهران می نویسد آورده است که:.... از میان حدود 8000 کارگر ایرانی و هندی که جهت انجام امور پالایشگاه به کار گرفته ایم،کمتر از 10 نفرشان کار با چکش را بلد هستند و هیچکدام در تمامی عمرشان پیچ گوشتی در دست نگرفته اند.....!!!

این مطلب گذشته از این موضوع که آیا براستی واقعیت همین بوده و یا این مهندس بلژیکی تبار تبعهء بریتانیا خواسته است در این مورد غلو نماید، شاید بتواند تا حدودی وضعیت وخیم نیروی بومی متخصص را در آن سالها نشان دهد، وخامتی که پای کارگران برمه ای و پاکستانی را در پالایشگاه آبادان با عناوینی همچون نقاش(رنگزن)،پرس کار،لحیم کار و حتی قاشق ساز و باغبان!!! باز نمود و ایرانیان را باز هم در همان انزوای شغلی و در سمت های اداری خدمتکاری و پادویی نگاه داشت.

به هر حال ایرانیان شاغل در پالایشگاه بصورت تدریجی ولی با قدمهایی استوار نبوغ ذاتی خود را بروز و خود را در مناصب مناسب تر اداری جای دادند تا جایی که بسیاری از مهندسین اروپایی شاغل در پالایشگاه آبادان و نیز چاههای نفت مسجد سلیمان از این نبوغ و ابتکار ایرانیان در دفاتر خاطرات خود داستانهای زیادی را روایت نموده اند(می توانید به کتاب ارزشمند خاطرات جنوب غرب ایران مراجعه نمایید).

این وضعیت کم و بیش ادامه داشت تا اینکه در سال 1939میلادی(1318 خورشیدی) کمپانی نفت ایران و انگلیس که از کل سرمایهء موجود نفت و ذخایر زیرزمینی سوخت فسیلی ایران در این شرکت، 51 درصد از آن مالکین اصلی یعنی ایرانیان و 49درصد متعلق به بیگانگان انگلیسی بود تصمیم به راه اندازی یک مرکز آموزش نیروهای متخصص جهت انجام امور فنی پالایشگاه آبادان که در آن زمان تنها پالایشگاه خاورمیانه محسوب می گردید گرفتند که بر اساس توافق بین طرفین تمامی دانشجویان این مرکز آموزشی می بایست ایرانی بوده و پس از فراغت از تحصیل و موفقیت در آزمونهای پایانی در پالایشگاه آبادان و یا دیگر واحدهای تابعهء مناطق نفت خیز به کار گمارده شوند و انگلیسی ها نیز متعهد گردیده بودند تا اساتید و مدرسین مجرب را از اروپا و امریکا به این مرکز آموزشی گسیل دارند....

و بدین ترتیب اولین مرکز آموزش فنون نفت در خاورمیانه با عنوان آموزشگاه فنی آبادان در شهر آبادان و در منطقهء مصفا و مشجر بواردهء شمالی شروع به کار نمود، این مرکز در واقع پس از کالج نفت در منچستر انگلیس(O.C.B)و نیز انستیتوی فنی نفت ایالات متحدهء امریکا در شهر واشنگتن (O.T.I.U.S) سومین مرکز آموزش فنی نفت در جهان محسوب می گردید و نام بین المللی Abadan Institute of Technology(A.I.O.T) را به خود گرفته بود.

در سالهای ابتدایی راه اندازی این مرکز، اصل دانشجویی بر اساس کارورزی و انجام کار عملی قرار گرفته و به همین دلیل، دانشجویان این مرکز از کل مدت چهارسالهء دانشجویی خویش، می بایست سه پنجم آن را در پالایشگاه و بصورت کارآموزی و فقط دو پنجم از این مدت صرف امور تئوری در کلاسهای درس می گردید و پس از طی این مدت چهارساله دانش آموختگان این دانشکده با درجهء کارشناس فنی در رشته های برق، شیمی، شیمی نفت، پالایش، و مهندسی فنی فارغ التحصیل و غالباً در پالایشگاه آبادان با عنوان سرپرست فنی واحدها اشتغال می یافتند.

این روند ادامه داشت تا آنکه 17 سال بعد یعنی در سال 1335 خورشیدی(1956 میلادی) همزمان با تغییر نام این آموزشگاه به دانشکدهء فنی آبادان، تغییراتی نیز در نحوهء پذیرش دانشجو و نیز روشهای تدریس و همچنین در رشته های موجود در این دانشکده ایجاد گردید در واقع از این زمان بود که دانشجویان این دانشکده با انجام کنکور ورودی مجوز حضور در این دانشکده را یافته و اساس آموزشها بیشتر به تئوری های آموزشی گرایید و نیز رشته های مهندسی حفاری و معادن هم به مجموع رشته های قبلی افزوده گردید.

از آنجا که در این مطلب قصد ندارم در مورد مباحثی برایتان بنویسم که در منابع دیگر نیز بسیار از آنها گفته شده و شما دوستان گرامی براحتی می توانید به آنها دستیابی داشته باشید، سعی بر این دارم تا با طرح مطالب جدیدتر و کمتر شنیده شده، هر چه بیشتر شما را با عظمت و اهمیت این دانشکده آشنا سازم.

بنا به وجود مدارک مستند موجود در بارهء این دانشکده، اساتید و مدرسین این کالج فنی، از بهترین اساتید و کارشناسان فنی در سطح جهان بوده اند که اکثریت آنها با پرواز مستقیم از واشنگتن و لندن به آبادان آمده و پس از یکی دو روز تدریس در هفته مجدداً به واشنگتن و یا لندن باز می گشتند، از جملهء این اساتید می توان به آقای دکتر هارلیسون یکی از خبره ترین کارشناسان علم پالایش نفت اشاره نمود که به مدت 9 سال در این دانشکده به تدریس اشتغال داشت و پس از این مدت به سمت وزارت نفت کشور بریتانیای کبیر، برگزیده شد.

هارلیسون بارها در جریان سخنرانی های خویش، ایجاد دانشکدهء نفت در آبادان را از افتخارات پایدار کشورش می دانست.

از دیگر اساتیدی که در این دانشکده به تدریس اشتغال داشته، می توان به دکتر هالیدی، یکی از بزرگترین فیزیکدانان زمان خودش اشاره کرد، دکتر هالیدی همان نویسندهء کتاب معتبر فیزیک هالیدی می باشد که هنوز هم هر دانشجویی در هر منطقه از جهان بخواهد وارد دانشگاه شود، می بایست در همان ترم های اولیه این کتاب را بگذراند.

از ابزارهای کارگاه فنی و آزمایشگاههای این داشکده نیز اگر بخواهیم یادی کنیم باید بگویم که تمامی این وسایل نام آبادان را بصورت حک شده بر خود دارند که بدین معناست که این لوازم بصورت مستقیم و سفارشی در کشورهای فرانسه،انگلیس و آمریکا برای دانشکدهء نفت آبادان تولید گردیده اند، شاید جالب باشد که بدانید حتی موتور ساعت روی برج این مرکز علمی، مزین به نام زیبای ABADAN است و مستقیماً در لندن و برای دانشکدهء نفت آبادان طراحی و تولید گردیده شده....

بر بالای بام این دانشکده سه عدد ناقوس تعبیه شده که اینها نیز در شهر کرویدون در کشور انگلستان تولید شده و تا پیش از پیروزی انقلاب اسلامی در سال 1357 شمسی، در آغاز هر ترم تحصیلی و ورود دانشجویان جدیدالورود این ناقوس ها به صدا در می آمده اند.

شاید گمان بر این باشد که این دانشکده، با توجه به ذات تکنیکی و فنی آن صرفاً یک مرکز علمی و تحت نفوذ بیگانگان بوده است ولی اگر به مدارک و شواهد مستندی که از دههء 30 و 40 باقی مانده است بنگریم خواهیم دید که این دانشکده،گهوارهء شور و اشتیاق انقلابی دانشجویان آنهم با گرایش اسلامی بوده است،در سالهای دههء 30 مرحوم نواب صفوی در این دانشکده رفت و آمد داشته و ظاهراً یکی از پناهگاههای ایشان در خوزستان، همین دانشکده و خوابگاه آن بوده است.در سالهای 1349 و نیز 1351 دکتر علی شریعتی نیز به دعوت این دانشجویان دو بار در سالن کنفرانس این دانشکده سخنرانی داشته که باعث خشم شدید مسئولین وقت این مرکز آموزشی گردیده بود.آقای هاشمی رفسنجانی نیز در سالهای پیش از انقلاب و به استناد نوشته های برخی از دانشجویان عضو انجمن اسلامی دانشکدهء نفت آبادان، با این دانشکده در ارتباط بوده است.

وزیر شهید نفت،شهید تند گویان نیز که از دانشجویان برجستهء این دانشگاه بوده،به مدت سه سال متوالی ریاست انجمن اسلامی این دانشکده را بر عهده داشته و در همان زمان نیز نشریه ای تحت عنوان:پیام دانشجوی مسلمان در این دانشکده منتشر و از این دانشکده به سایر مراکز آموزش عالی کشور می رسیده است.

در ایام جنگ تحمیلی این دانشکده و دانشجویان آن برای مدت کوتاهی به شهرستان گچساران منتقل و سپس به اهواز اعزام می گردند و پس از پایان ایام دفاع مقدس و آغاز دوران بازسازی، این دانشکده در شهر آبادان مجدداً آغاز به فعالیت نموده و از بهمن ماه 1370 و تحت عنوان دانشگاه نفت شهید تند گویان آبادان مشغول به فعالیت   می باشد.

پی نوشت:

مدارک زیادی از جمله یک نسخه اسکن شده از نشریهء پیام دانشجوی مسلمان، کارت دانشجویی اولین دانشجوی این دانشکده، کارت استفاده از سلف سرویس دانشکده، بلیط ایاب و ذهاب مخصوص دانشجویان دانشکدهء نفت و .... را که از مدتها پیش در رایانهء شخصی ام نگهداری می کردم مفقود شده است!!! در همینجا به شما عزیزان قول می دهم که بمحض یافتن این مدارک ارزشمند آنها را برای بازدید شما خوبان، در این پایگاه اینترنتی قرار دهم.